RadioJavan.ir - رادیو جوان
 

جواد سرکار پور: اهل ادب بر اين عقيده اند ، كه هيچ قاعدة مشخّصي وجود ندارد تا بتوان بر اساس آن نويسنده شد . زيرا اين فن ، همچون ديگر حرفه هاي تجربي نيست ؛ كه ابتدا كسي اصول و قواعد آن را بياموزد و به كار بندد ؛ و سرانجام نويسنده شود .

به تعبير ديگر، همان گونه كه از راه مطالعة آيين نامة راهنمايي و رانندگي  و فراگيري اصول آن نمي توان راننده شد؛ ِصرفِ آشنايي با قواعد و اصول نويسندگي موجب نمي شود كه هرفردي، نويسنده اي موفّق از كار در آيد .

بسا شاهد بوده ايم، كه علاقه مندانی ،كتابهاي متعدّدي دراين زمينه خوانده و با بسياري از فنون نوشتاري نيزآشنا شده اند. ولي هرگز نويسنده نشده اند.

 البتّه اين واقعيّت را نمي توان انكاركرد ،كه خواندن آثار نويسندگان بزرگ و نامي واطّلاع از فنون و قواعد نگارش، براي نيل به اين هدف  كمك بسيار مؤثّري محسوب مي شود.امّا بايد اين واقعيّت را پذيرفت كه نويسنده  براي طيّ اين مسيردشوار و طولاني، تنها و بدون همسفر است . وبايد با اعتماد به نفس  و تکيه بر استعداد فطري خويش، همة فراز ونشيب ها را در نوردد .

اينك عمده ترين ويـژگي هايي را بر مي شماريم؛ كه براي هر نويسنده و نوشته اي صرفنظر از قالب ومحتواي نوشتار ضرورت دارد. وتلاش مي كنيم كه ذيل هر بحث به تناسب حال ومقال ، خصيصه هاي مربوط به يك  نوشتةْ راديويي را توضيح دهيم .

ويژگي هاي عام يك نويسنده:ارباب قلم براي هرنويسنده،ويژگي هايي را بر شمرده اند؛كه برخي ازآنها ذاتي وبعضي اكتسابي  هستند. شرح  اين خصوصيّات،دراغلب كتابهاي دستوري آيين نگارش، و روان شناسي پرورشي عنوان شده است. لذا ، براي رعايت اختصار، تنها به ذكر عناوين، بسنده مي كنيم.وخوانندگان ارجمند را به كتب مربوطه ارجاع مي دهيم .

الف ) ويژگي هاي ذاتي :

1-  ذوق واستعداد فطري

2- علاقه وپشتكار

3- قدرت تخيّل

4- حافظةْ نيرومند

 5- قدرت استدلال  ( عقلي و نقلي )

 6-دقّت وباريك بيني

7- خلاّ قيت ذهن و نو آوري

ب ) ويژگي هاي اكتسابي :

1- آشنايي با قواعد دستور زبان فارسي

2- آشنايي با فنون بلاغي

3- آشنايي با منابع ومآخذ  

4- آشنايي با مقتضيات زمان

5- آشنايي با خصوصيّات مخاطبان

6- آشنايي با آيين نگارش ورسم الخط زبان فارسی

7- تسلّط داشتن بر موضوع

8- داشتن اطّلاعات عمومي

گرچه ويژگي هاي عمومي نوشتةْ خوب ، برگرفته ازكار نويسنده اي با خصوصيّات ياد شده است و به اصطلاح يكي را از ديگري مي توا ن  استنباط كرد ؛ امّا ذكرآن به صورت مستقل خالي از فايده نيست . چه، دراين صورت بهتر وآسان تربه ذهن سپرده مي شوند بعلاوه برآنيم كه دراين بخش به شرح هريك ازخصوصيّات مزبور بپردازيم . وبراي هر يك نمونه  ومثالي مناسب ارائه كنيم .

ويژگي هاي نوشتة خوب :ترديدي نيست كه اجزاي هرنوشته اي چنان به هم مرتبط هستند، كه تفكيك آنها از يكديگر،كاري بسياردشوار است. با اين وجود، براي ارزيابي هر نوشته اي ناگزيريم، آن را از دو منظر مورد نقد وارزيابي قرار دهيم .

ابعاد مزبور ، عبارتند از :  « حوزة ساختاري » و « حوزةْ محتوايي » .

پيش ازتشريح هر يك از ويژگي هاي ياد شده، ابتدا آن ها را فهرست وار نام مي بريم.

الف) ويژگي هاي ساختاري :

در اين بخش ، رعايت ده  اصل مهم ، بر هر نويسنده اي لازم است. اصول مزبور عبا رتند از :

1- انطباق با قواعد دستور زبان فارسي

2- رسايي وگويايي   

3- خوش آهنگي     

4- جذّ ا بيّت            

5- طراوت وتازگي 

6- ربط و انسجام

7- ضرباهنگ مناسب

8- توالي وترتيب 

9- تنوّع 

10- رسم الخط  و آيين نگارش

توضيح : برخي ازجزئيات اصل هفتم ازويژگي هاي رسانه هاي ديداري و شنيداري است ؛كه در جاي خود بدان پرداخته خواهد شد .

ب ) ويژگي هاي محتوايي :

1- هدفمندي

2- حُجيّت واستناد

3- غَناي علمي و اطلاّعاتي

4- انطباق با اصول ( اعتقادي ، اجتماعي ، فرهنگي ، سياسي )

5- رعايت مقتضيات زمان و سلايق مخاطبان